Masal Türkçe mi ?

Masal Türkçe Mi?

Bunu yazarken bir anda kendimi bir masalın içinde gibi hissettim. Fakat değil, aslında sadece bir yazı yazıyorum. Evet, bir masal yazıyorum… ama acaba bu masal Türkçe mi? Hadi gelin, bu soruyu biraz eğlenceli bir şekilde tartışalım, ama önce izninizle bir anımı paylaşmak istiyorum.

Gündelik Hayatta Masallar

Geçen gün, arkadaş grubumla buluşmuştuk. Konu sürekli değişen, fakat bir şekilde hep aynı noktada dolaşan bir sohbet yapıyorduk. Tam o sırada, en yakın arkadaşımdan biri “Ya, masallar Türkçe mi aslında?” diye sordu. Benim içimdeki komedyen uyanmıştı tabii.

“Tabii, masallar Türkçe!” dedim. “Masal, ne demek? ‘Masal’ demek, birinin kafasında uydurduğu, gerçek olamayacak kadar süslü hikaye demek! Hadi bakalım, Türkçe de bunun tam üstüne uyar zaten. Kimse bir masalda, ‘Bak, akşam yemeğini bir tabak lazanyayla yedin mi?’ demiyor, her şey ‘altın’, ‘pembe’, ‘gümüş’ oluyor!”

Herkes biraz donakaldı, gözlerim parladı. Ama içimden düşündüm: “Hadi ya! Acaba ‘Masal Türkçe mi?’ sorusu aslında daha derin bir anlam taşıyor olabilir mi?”

Masalların Derinliği: Dil Mi, İçerik Mi?

Gerçekten de masallar, dilin sınırlarını zorlayan bir tür değil mi? “Masal Türkçe mi?” sorusu bir noktada, masalların Türkçe kültürle nasıl yoğrulduğuna da dikkat çekiyor aslında. Bir masal, sadece anlatıldığı dilin taşıyıcısı mı yoksa o dilin bütün yükünü taşıyan bir kültür mü? Bunu düşündükçe, beynimde o sinir bozucu a-ha anları birbirini izledi.

Bir masalı Türkçe anlatırken, aslında Türk kültürüne dair bir sürü öğe de devreye giriyor. Kırmızı başlık takan kız, çakırkeyif bir orman hayvanı, bir varmış bir yokmuşlar… Bunu anlatan kişi hangi dilde anlatırsa anlatsın, her masal bir şekilde dönüp Türkçe’ye doğru yol alır gibi geliyor. Hatta Türkçe’nin etkisiyle, karakterler biraz daha kendine güvenli, biraz daha neşeli oluyor. Bunu ben uydurdum ama bir de deneyin; Türkçe bir masal anlatın, hemen bir “cık cık cık” sesi çıkar, azıcık eğlence katılır!

İçimden Gelen Soru: Bütün Masallar Türkçe Olabilir Mi?

Düşünsene, her masal Türkçe olsa… Hani, Almanca ya da Fransızca falan bir masal anlatmak istesek, acaba gerçekten de anlam kaybı yaşar mıyız? Bir anda kendi kendime “Bir masal Türkçe olmalı, ama bir de doğru anlatılmalı. Ya da doğru anlatmak için bir noktada en Türkçe şekilde anlatılmalı!” diye düşündüm.

“Peki,” dedim, “ama bu masalı gerçekten Türkçe yapacak olan hikaye mi, yoksa kullandığımız dil mı?” Durum biraz karışık, çünkü bir masalda dilin sadece arka planda çalışması gerekiyor. Ya da belki… belki bir masalın derinliği sadece dil aracılığıyla ortaya çıkıyordur. Mesela, ‘Bir varmış bir yokmuş’ derken, aslında “Şimdi dinleyeceğin şeyin gerçek olmadığını bilmeni istiyorum, ama sen yine de hayal et” demek istiyorsundur.

“Masallar Türkçe Olmalı Mı?”

Ama bütün bu karmaşa bir yana, içimden gelen asıl soruyu sorayım: Gerçekten de masalların sadece bir dilde anlatılması mı gerekir? Mesela, bir masalı İngilizce anlattığında nasıl olurdu? “Once upon a time” yerine, “Bir varmış bir yokmuş” demek ister miydik? Türkçe’nin o sıcacık sıcaklığını, anlatımını başka bir dilde bulabilir miydik? Kafamda bu düşünceler uçuşurken, arkadaşımın yine sözüne müdahale ettiğini duyuyorum:

“Ya, bak işte. Cidden anlamadım. Masal Türkçe mi, değil mi?”

Düşündüm, düşündüm. Aslında sorunun kendisi bile çok ilginç. “Masal Türkçe mi?” sorusuyla birlikte, masalların evrenselliği ile Türkçe’nin benzersizliğini birleştirmeye çalışıyorum. Ve bir noktada anlıyorum: Masalların ruhu, dilden bağımsız, evrenseldir. Ama Türkçe anlatıldığında o masallar başka bir hayat bulur. Çünkü Türkçe, içinde mizahı, dramı, duyguyu barındıran bir dil.

Sonuç Olarak

Masal Türkçe mi? Kesinlikle! Ama bu sadece dilin yapısal bir özelliği değil, Türk kültürünün bir yansıması. Masallar, her dilde güzel olabilir, ama Türkçe ile o masal daha bir başka olur. Ve emin ol, bu yazıyı okurken düşündüğünüzden çok daha derin bir soruyu içsel olarak çözmeye başladınız. Hadi, bir an için masallarınızı düşünün ve kendinize sorun: “Benim masalım Türkçe mi?”

O zaman, bir masal gibi başlayalım: “Bir varmış bir yokmuş, masallar her dilde güzelmiş, ama Türkçe’de bir başka!”